Boek
Nederlands

De tweede plaats

Rachel Cusk (auteur), Marijke Versluys (vertaler)
Een ouder wordende schrijfster weet niet goed meer wat haar rol is in haar afgelegen huis, met een volwassen dochter en een teruggetrokken echtgenoot.
Onderwerp
Relaties, Kunstenaars
Titel
De tweede plaats
Auteur
Rachel Cusk 1967-
Vertaler
Marijke Versluys
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Engels
Oorspr. titel
Second place
Uitgever
Amsterdam: De Bezige Bij, 2021
188 p.
ISBN
9789403131016 (paperback)

Besprekingen

Mindgames in de cottage

Met De tweede plaats, haar elfde roman, krijgt de lezer weer een glimp van de 'oude' Rachel Cusk te zien, inclusief uitgediepte personages en een dramatische opbouw.

Na het doorslaande succes van haar Contouren-trilogie, waarin ze met een vrijwel intrigeloze mengeling van autofictie en essayistische uitweidingen de grenzen van de romankunst oprekte, zou je bijna vergeten dat Rachel Cusk (1963) ooit, vóór Outline (2014), Transit (2017) en Kudos (2018), tamelijk traditionele romans schreef.

Sprankelende sociale komedies waren dat, vaak met volop ruimte voor de ouderwetse genoegens die haar recentelijk amper nog leken te interesseren. Grondig uitgediepte fictieve personages, bijvoorbeeld. Of plots met zoiets als een klassieke dramatische opbouw en een bevredigende ontknoping.

Prozavarianten van 'the well made play' waren het haast, achteraf gezien.

Voor wie die kant van Cusks schrijverschap stiekem een beetje heeft gemist, is De tweede plaats uitstekend nieuws. In haar elfde roman creëert ze namelijk een bijzonder geslaagde tussenvorm.

Vertelster 'M' is net als Faye in de Contouren-reeks een schrijfst…Lees verder

Penisnijd

Het is wennen na de lucide en beheerste trilogie Contouren, Transit en Kudos, maar Rachel Cusks nieuwe boek is romantisch.

In de nieuwe roman van Rachel Cusk, De tweede plaats, is een vrouw aan het woord die de grote woorden niet schuwt. Ze richt zich tot een zekere Jeffers, over wie er verder weinig wordt vernomen, en ze vertelt over wat haar de afgelopen decennia is overkomen, in het bijzonder over wat ze heeft meegemaakt met een oudere kunstenaar aan wie ze een tijdlang onderdak heeft verleend. Het hoofdpersonage is op die manier als een van de figuren die opduiken in de trilogie Contouren, Transit en Kudos (2014-2018). In die romans laat Cusk mensen openhartig babbelen tegen Faye, een schrijfster die opvallend terughoudend en zwijgzaam blijft, en die op geen enkele manier veroordeelt of becommentarieert wat ze hoort. Met De tweede plaats positioneert Cusk haar lezers in de rol van Faye: ze kunnen niet anders dan luisteren, maar of ze met dezelfde onverstoorbaarheid - of onverschilligheid - reageren op wat ze te horen krijgen, dat is een andere vraag.

Pageturner

Zeker is dat de vertell…Lees verder

Ongrijpbare levens

Rachel Cusk bouwt een filosofische roman rond haar favoriete thema's - de uitwerking van kunst, wat het betekent om vrouw te zijn. Anders dan in haar succesvolle trilogie is de verteller allesbehalve afstandelijk.

De uitroeptekens. Die symboliseren misschien het opvallendste verschil tussen de nieuwe roman van Rachel Cusk, Second Place - in het Nederlands verschenen als De tweede plaats - en de boeken die haar succesvolle trilogie vormen: Outline (2014), Transit (2017) en Kudos (2018). Was daar een bijna onzichtbare verteller aan het woord die alleen contouren kreeg door het op koele, afstandelijke wijze optekenen van de verhalen van anderen, De tweede plaats is één lange brief van M aan ene Jeffers (wie dat is wordt, in het boek zelf althans, niet uitgelegd), met haar eigen perspectief op de beschreven gebeurtenissen, háár ideeën over vrijheid, mannelijke privileges, kunst en kunstenaarschap, en dus uitroepen als: 'En ik sloeg mijn handen voor mijn gezicht en begon te huilen!' Of: 'Op dat moment wilde ik geen ouder zijn, van niemand!'

Of dragen de uitroeptekens vooral bij aan het vreemde, ongrijpbare karakter van de roman? Want ze detoneren ook een be…Lees verder

Formuleren en fulmineren

BOEKENBAL

★★★★

Rachel Cusk lezen is diepzeeduiken in de buurtsloot. Haar thema’s – een vrouw zijn, een ouder zijn, een mens tussen andere mensen zijn – wonen niet een wereld en nog wat dorpen verder, nee, ze liggen voor haar en onze voeten, als uitnodigingen om te struikelen. Maar Cusk raapt ze op en rolt ze in de handpalm, spelt ze uit, doorboort ze. En weigert om iets op te poetsen met goedkope schoensmeer. Dat diepe, diepe nadenken en zorgvuldige, zorgvuldige formuleren deed Cusk in de ‘Outline’-trilogie, en dat doet ze nu in ‘De tweede plaats’, haar nieuwe roman. Het verschil situeert zich in de plot: waar die in ‘Contouren’, ‘Transit’ en ‘Kudos’ terzijde geschoven werd om de ideeën en alleen de ideeën te laten glimmen, krijgt ‘De tweede plaats’ wel een helder gestructureerd verhaal. M, het hoofdpersonage, loopt in Parijs op een schilderij dat haar uit haar eigen leven duwt. Het zet…Lees verder

De tweede plaats

Eerste zin. Ik heb je weleens verteld, Jeffers, dat ik uit Parijs vertrok en in de trein de duivel ontmoette, en dat na die ontmoeting het kwaad dat gewoonlijk rustig onder de oppervlakte ligt, opwelde en zich uitstortte over alle aspecten van het leven.

 

 

 

Ooit zat schrijfster M met niemand minder dan de duivel op de trein. Het was in Parijs, toen ze in een galerie net de kunstwerken van L had ontdekt. Jaren later, wanneer ze zich met haar goedige man Tony en haar wispelturige dochter Justine heeft teruggetrokken in een huisje bij een moerasgebied, nodigt ze L uit in haar cottage, een bijgebouw dat dienstdoet als residentie-atelier. Na zijn eerste successen is L aan lagerwal geraakt, dus hij kan wel wat inspiratie gebruiken.

L arriveert met de wulpse Brett die het liefst in haar negligé paradeert en al snel broeit er spanning tussen het vijftal: L blijkt een arrogante etter, Brett palmt Justine in, en Tony moet kribbig toekijken hoe zijn vrouw M in de ban raakt van de demonische kunstenaar. Gooi nog een snikhete lente en wat drugs in de snelkoker en lees hoe Rachel Cusk haar nieuwe roman De tweede plaats laat opborrelen tot een orgastische apocalyps. Aan de lezer om uit te zoeken wie de demon in het spel i…Lees verder

De Britse Rachel Cusk (1967) laat in haar werk, zowel fictie als non-fictie, haar lezers getuige zijn van haar persoonlijke zoektocht naar de waarheid. De waarheid over de betekenis van vrouwelijkheid en ouder worden, over moederschap, huwelijk en over creativiteit en kunstenaarschap. Haar werk bevat meestal autobiografische elementen. In deze nieuwe roman gaat het om een ouder wordende schrijfster die niet goed meer weet wat haar rol is in haar afgelegen huis, met een volwassen dochter en een teruggetrokken echtgenoot. Thema is wat het betekent om niet op de eerste plaats te staan in een relatie: tussen man en vrouw, moeder en dochter of tussen kunstenaar en zijn omgeving. Het stellen van grenzen is dan belangrijk. Cusk werkt dit uit aan de hand van een uit de hand lopende logeerpartij van een kunstenaarskoppel bij het oudere schrijversechtpaar. Maar bij Cusk is de plot ondergeschikt aan de boodschap. Cusk’s werk werd meerdere malen bekroond en de auteur hield in 2019 in Groningen de…Lees verder

Ze wilde zijn muze zijn

In De tweede plaats schrijft Rachel Cusk over een schrijfster die een mannelijk genie op bezoek krijgt.

Veel lof kreeg de Engelse Rachel Cusk voor haar laatste drie romans, een trilogie over schrijfster Faye, een vrouw die na een scheiding zichzelf opnieuw moet uitvinden. Het was een ik-verhaal in een afwijkende vorm: hier geen verteller die het eigen leven in ogenschouw neemt maar een die je alleen leert kennen via haar blik op de anderen die ze ontmoet en die haar hun levensverhalen toevertrouwen. Drie romans die niet meer waren dan een reeks ontmoetingen, spannend niettemin, dankzij Cusks vaak scherpe inzicht in de verhalen die we over onszelf vertellen; in hoe we onszelf voor de gek houden.

Het was na die geprezen trilogie rond de plan- en plotloze Faye wel de vraag wat Cusk in een volgend boek zou doen. In een interview met deze krant vertelde ze zich met het ouder worden verder van feministische thema's verwijderd te hebben, maar wel nog geïnteresseerd te zijn in hoe vrouwelijkheid zich in een leven ontwikkelt. Wat is de waarde van je lichaam als je ouder wordt? Wat…Lees verder

Over Rachel Cusk

Rachel Cusk (Canada, 8 februari 1967) is een schrijver van romans en non-fictie.

Biografie

Cusk bracht haar vroege jeugd door in Los Angeles. Ze heeft een zus en twee broers. In 1974 verhuisde ze naar Engeland, waar ze Engels studeerde in Oxford aan het New College.

Cusk is getrouwd geweest met fotograaf Adrian Clarke. De echtscheiding, in 2011, was een belangrijk thema in de boeken van Cusk.

Cusk woont in Londen en Norfolk met haar man, kunstenaar Siemon Scamell-Katz, haar twee dochters uit haar eerste huwelijk en zijn zoon (haar stiefzoon).

Carrière

In 1993 bracht Cusk haar eerste roman uit, Saving Agnes. Voor dit debuut ontving ze de Whitbread Book Award.

Haar autobiografische boeken over moederschap (A Life’s uitgever, 2001) en echtscheiding (Aftermath, 2012) riepen gemengde reacties op.

In haar trilogie…Lees verder op Wikipedia